Przykładasz magnes do metalowej szafki — trzyma. Próbujesz tego samego na aluminiowej ramie — nic. Na jednej lodówce magnesy utrzymują się bez problemu, a na innej zsuwają się albo w ogóle nie reagują.
Skoro wszystkie te powierzchnie są metalowe, dlaczego zachowują się inaczej?
Odpowiedź jest prosta: magnes nie przyciąga każdego metalu. To, czy będzie się trzymał danej powierzchni, zależy przede wszystkim od rodzaju materiału, z którego została wykonana.
Ma to znaczenie nie tylko przy zwykłych magnesach na lodówkę. Warto o tym pamiętać również wtedy, gdy kupujemy folię magnetyczną, taśmę magnetyczną, naklejki magnetyczne czy magnesy neodymowe.
Dlaczego magnes nie przyciąga wszystkich metali?
Samo określenie „metal” nie oznacza jeszcze, że dany materiał będzie reagował na magnes.
Najsilniej przyciągane są materiały ferromagnetyczne. Najbardziej znanym przykładem jest żelazo, ale w praktyce ogromne znaczenie mają również różne rodzaje stali.
Dlatego magnes może bardzo dobrze trzymać się stalowego regału, metalowej szafy czy obudowy maszyny, a jednocześnie zupełnie nie reagować na aluminiowy profil lub miedzianą rurę.
Metal nie oznacza automatycznie powierzchni, do której przyczepi się magnes.
Jakie metale przyciąga magnes?
| Materiał | Czy magnes się przyciąga? | Co warto wiedzieć? |
|---|---|---|
| Żelazo | Tak | Jeden z podstawowych materiałów ferromagnetycznych |
| Stal węglowa | Tak | Zwykle bardzo dobrze reaguje na magnes |
| Żeliwo | Zwykle tak | Zawiera dużo żelaza |
| Stal ocynkowana | Zwykle tak | Magnes oddziałuje przede wszystkim ze stalą znajdującą się pod cynkiem |
| Aluminium | Nie | Nie jest odpowiednim podłożem do typowego mocowania magnesu |
| Miedź | Nie | Nie jest ferromagnetyczna |
| Mosiądz | Nie | Zwykły magnes nie będzie się go trzymał |
| Cynk | Nie | Sam cynk nie jest typową powierzchnią do mocowania magnesów |
| Stal nierdzewna | To zależy | Niektóre gatunki reagują na magnes, inne praktycznie wcale |
| Nikiel | Tak | Czysty nikiel jest ferromagnetyczny |
| Kobalt | Tak | Również wykazuje właściwości ferromagnetyczne |
W praktyce najwięcej pytań pojawia się przy aluminium, stali nierdzewnej i różnego rodzaju blachach, dlatego warto omówić je dokładniej.
Czy magnes przyciąga aluminium?
Nie. Typowy magnes nie przyczepi się do aluminium w sposób umożliwiający zwykłe mocowanie.
Aluminium jest metalem, ale nie należy do materiałów ferromagnetycznych. Aluminiowa rama, profil, blacha czy obudowa mogą więc wyglądać bardzo podobnie do elementu stalowego, ale magnes nie będzie się na nich utrzymywał.
Ma to duże znaczenie przy zakupie folii magnetycznej.
Folia magnetyczna sama jest elastycznym magnesem. Aby mogła przyczepić się do powierzchni, potrzebuje odpowiedniego podłoża — najczęściej stalowego. Nie będzie więc trzymała się bezpośrednio aluminium, drewna, szkła, miedzi czy większości tworzyw sztucznych.
Jeżeli powierzchnia nie przyciąga magnesu, można w wielu przypadkach stworzyć na niej własne podłoże magnetyczne za pomocą folii ferromagnetycznej.
Czy mocniejszy magnes neodymowy przyczepi się do aluminium?
To częste pytanie, szczególnie gdy zwykły magnes nie działa i pojawia się pomysł: „to kupię mocniejszy”.
Niestety większa siła magnesu nie zmienia aluminium w materiał ferromagnetyczny.
Magnesy neodymowe są bardzo silne, ale nadal potrzebują odpowiedniego materiału, z którym mogą skutecznie współpracować.
Jeżeli chcesz zamontować coś magnetycznie na aluminium, drewnie, szkle lub tworzywie sztucznym, znacznie lepszym rozwiązaniem jest stworzenie odpowiedniej powierzchni za pomocą folii ferromagnetycznej z klejem.
Czy magnes przyciąga stal nierdzewną?
Tutaj odpowiedź brzmi: to zależy od konkretnego rodzaju stali nierdzewnej.
„Nierdzewka” nie jest jednym materiałem. Istnieje wiele gatunków stali nierdzewnych o różnym składzie i strukturze, dlatego mogą one bardzo różnie reagować na magnes.
Popularne stale austenityczne, takie jak 304 i 316, są zwykle niemagnetyczne albo wykazują jedynie niewielką reakcję na magnes. Po intensywnej obróbce mechanicznej niektóre elementy mogą jednak miejscowo reagować mocniej.
Z kolei stale nierdzewne ferrytyczne mogą być wyraźnie przyciągane przez magnes.
Dlatego napis „stal nierdzewna” na produkcie nie daje jeszcze pewności, że będzie on dobrym podłożem pod magnes, taśmę magnetyczną czy większy element wykonany z folii magnetycznej.
Najprostszy test? Przyłóż zwykły magnes
Jeżeli masz dostęp do powierzchni, na której planujesz później korzystać z magnesu, nie musisz znać dokładnego gatunku stali ani analizować jej składu.
Po prostu przyłóż do niej zwykły magnes.
Jeśli trzyma się wyraźnie i stabilnie, powierzchnia najprawdopodobniej nadaje się również do innych produktów magnetycznych.
Jeśli magnes ledwo się przyciąga, łatwo zsuwa się w dół albo w ogóle nie reaguje, większy element z folii magnetycznej może nie trzymać się wystarczająco mocno.
To szczególnie ważne przy większych grafikach, oznaczeniach, planerach czy tabliczkach magnetycznych, gdzie sam ciężar gotowego elementu ma już znaczenie.
Czy magnes będzie trzymał się ocynkowanej blachy?
Najczęściej tak.
Cynk sam w sobie nie jest materiałem ferromagnetycznym, ale w przypadku stali ocynkowanej stanowi jedynie warstwę ochronną nałożoną na stal.
Magnes oddziałuje więc przede wszystkim ze stalowym materiałem znajdującym się pod powłoką cynkową.
Podobnie jest z cienkimi warstwami farby czy lakieru. Zwykle nie uniemożliwiają one korzystania z magnesów, choć mogą nieco zmniejszyć siłę przyciągania.
Im większa odległość pomiędzy magnesem a stalą, tym słabsze przyciąganie.
Gruba warstwa farby, laminatu, tworzywa albo innego materiału znajdującego się pomiędzy magnesem i stalowym podłożem może więc wyraźnie osłabić mocowanie.
Dlaczego magnes czasem nie trzyma się lodówki?
Hasło „magnes na lodówkę” sugeruje, że każda lodówka powinna bez problemu przyciągać magnesy.
W praktyce nie zawsze tak jest.
Klasyczne obudowy lodówek bardzo często wykonane są ze stali, dlatego magnesy trzymają się ich świetnie. W nowoczesnym sprzęcie możemy jednak spotkać fronty wykonane z określonych gatunków stali nierdzewnej, elementów aluminiowych, szkła lub dodatkowych warstw dekoracyjnych.
Dlatego czasami zdarza się ciekawa sytuacja: magnes nie trzyma się przednich drzwi lodówki, ale bez problemu przyczepia się do jej bocznej ściany.
Nie oznacza to, że magnes jest wadliwy. Poszczególne części urządzenia mogą być po prostu wykonane z innych materiałów.
Jeżeli planujesz zakup większego magnetycznego planera, tabliczki lub dekoracji, warto najpierw wykonać test małym magnesem.
A co z folią magnetyczną?
Tutaj trzeba rozróżnić dwie rzeczy, które bardzo często są ze sobą mylone.
Folia magnetyczna sama jest magnesem.
Można wykonywać z niej między innymi etykiety, oznaczenia magazynowe, dekoracje, materiały reklamowe, magnetyczne tabliczki czy elementy, które mają być wielokrotnie zdejmowane i mocowane na stalowej powierzchni.
Nie jest natomiast materiałem przeznaczonym do tworzenia podłoża pod inne magnesy.
Jeżeli właśnie na tym polega Twój projekt, potrzebujesz materiału działającego odwrotnie.
Dokładnie wyjaśniamy tę różnicę w poradniku Folia magnetyczna a folia ferromagnetyczna – czym się różnią i którą wybrać?
Jak zrobić powierzchnię na magnesy na ścianie, meblu albo drewnie?
Ściana, drewno, płyta meblowa, szkło czy tworzywo sztuczne same z siebie nie stanowią podłoża dla zwykłego magnesu.
Można to jednak zmienić przy pomocy folii ferromagnetycznej.
Najprościej zapamiętać różnicę w ten sposób:
folia magnetyczna = magnes
folia ferromagnetyczna = powierzchnia dla magnesów
Folia ferromagnetyczna nie jest namagnesowana. Zawiera jednak materiał reagujący na pole magnetyczne i może pełnić funkcję elastycznego podłoża dla magnesów neodymowych, ferrytowych, pamiątkowych czy elementów z folii magnetycznej.
W przypadku montażu na ścianie, drzwiach albo meblach wygodnym rozwiązaniem może być folia ferromagnetyczna z klejem.
Jeżeli zastanawiasz się, czy lepiej zamontować klasyczną tablicę, czy przygotować większą powierzchnię bez ciężkiej blachy, zobacz również poradnik Tablica magnetyczna czy folia ferromagnetyczna na ścianę – co wybrać?
Czy każdy magnes będzie trzymał tak samo mocno?
Nie.
Samo stwierdzenie, że dana powierzchnia przyciąga magnes, to dopiero pierwszy krok.
Na rzeczywistą siłę mocowania wpływa także rodzaj i wielkość magnesu, jego powierzchnia kontaktu, grubość stalowego podłoża oraz ewentualna warstwa znajdująca się pomiędzy nimi.
Znaczenie ma również kierunek działania obciążenia. Magnes odrywany prostopadle od powierzchni może zachowywać się inaczej niż magnes obciążony na pionowej ścianie, gdzie dodatkowo może się zsuwać.
W przypadku folii ferromagnetycznych znaczenie ma również ich wariant i grubość. Więcej na ten temat opisujemy w poradniku Jak dobrać magnes do folii ferromagnetycznej – neodymowy, ferrytowy czy z gumy magnetycznej.
Co z taśmami i naklejkami magnetycznymi?
Zasada jest dokładnie taka sama.
Taśma magnetyczna jest wąskim paskiem elastycznego materiału magnetycznego. Może być używana do przygotowania zdejmowanych oznaczeń, etykiet, ramek, dekoracji i innych lekkich elementów mocowanych do stali.
Naklejki magnetyczne pozwalają natomiast łatwo zamienić zdjęcie, kartonik, etykietę lub inną lekką rzecz w element mocowany magnetycznie.
W obu przypadkach potrzebne jest odpowiednie podłoże.
Jeżeli przykleisz taśmę magnetyczną do tabliczki, nie oznacza to, że tabliczka zacznie trzymać się aluminium czy drewnianej szafy. Druga strona nadal potrzebuje materiału, z którym magnes może skutecznie współpracować.
Jak sprawdzić powierzchnię przed zakupem?
Najprostszy test zajmuje kilka sekund.
Weź zwykły magnes i przyłóż go w kilku miejscach do powierzchni, na której później ma znaleźć się folia magnetyczna, magnes, taśma albo inne mocowanie.
Jeżeli magnes trzyma mocno, jest to dobry znak.
Test warto wykonać szczególnie przed zakupem materiałów magnetycznych przeznaczonych na metalowe regały, szafy, maszyny, lodówki, tablice stalowe, karoserię, bramy czy drzwi.
Przy większych elementach trzeba jednak pamiętać, że sama reakcja na magnes nie gwarantuje jeszcze odpowiedniej siły. Liczy się także powierzchnia styku, ciężar gotowego elementu, grubość zastosowanej folii magnetycznej oraz rodzaj stalowego podłoża.
Magnes nie przyciąga „metalu” – tylko odpowiednie materiały
To najważniejsza zasada całego tematu.
Magnes dobrze współpracuje z żelazem oraz wieloma rodzajami stali. Nie będzie natomiast typowo trzymał się aluminium, miedzi, mosiądzu czy cynku.
W przypadku stali nierdzewnej wszystko zależy od jej konkretnego gatunku.
Dlatego przed zakupem folii magnetycznej, taśmy magnetycznej czy magnesów neodymowych warto przede wszystkim sprawdzić docelową powierzchnię zwykłym magnesem.
A jeśli powierzchnia sama nie reaguje na magnes, nie oznacza to końca projektu. Za pomocą folii ferromagnetycznej można stworzyć własne podłoże do magnesów dokładnie tam, gdzie jest potrzebne.
Media Mag to zespół z ponad 20-letnim doświadczeniem w branży materiałów magnetycznych. Specjalizujemy się w foliach magnetycznych oraz produkcji magnesów reklamowych i gadżetów magnetycznych. Na blogu dzielimy się praktyczną wiedzą i podpowiadamy, jak dobrać odpowiednie materiały do różnych zastosowań.